Petek (Radyatör) Hesaplama – Odaya Kaç Metre Petek?

Petek boyu nasıl hesaplanır?

Bir odaya takılacak radyatörün boyu iki bilgiye dayanır: odanın saatte kaybettiği ısı miktarı ve seçilen radyatörün bir metresinin verdiği ısı. Odanın ısı ihtiyacı en doğru biçimde duvar, pencere ve çatı alanları tek tek hesaplanarak bulunur. Ev kullanıcıları ve ön keşif için ise oda hacmini metreküp başına bir ısı ihtiyacı katsayısıyla çarpmak pratik ve yaygın bir yöntemdir.

Oda hacmi = En × Boy × Tavan yüksekliği Isı ihtiyacı (W) = Oda hacmi × Isı ihtiyacı katsayısı (W/m³) Petek boyu (m) = Isı ihtiyacı ÷ Radyatörün metre başına gücü (W/m)

Isıtma sektöründe kcal/saat birimi de sık kullanılır. 1 W yaklaşık 0,86 kcal/saattir; araç sonucu her iki birimde de gösterir.

Isı ihtiyacı katsayısı nasıl seçilir?

Katsayı, binanın ne kadar ısı kaybettiğini özetler. Soğuk iklimde ve yalıtımsız binada aynı oda çok daha fazla ısı ister. Aracımız bölge ve yalıtım seçiminize göre aşağıdaki yaklaşık değerleri önerir; tesisatçınızın ya da proje müellifinizin verdiği bir değer varsa onu yazmanız daha doğrudur.

• İyi yalıtımlı (mantolama + çift cam): Ilık bölgede 25, ılımanda 30, soğukta 35, çok soğukta 45 W/m³
• Orta yalıtımlı: Ilık bölgede 35, ılımanda 40, soğukta 50, çok soğukta 60 W/m³
• Yalıtımsız ya da eski bina: Ilık bölgede 45, ılımanda 55, soğukta 65, çok soğukta 80 W/m³

Köşe odalar, çatı katları ve altı açık (pilotili) dairelerde dış yüzey fazla olduğu için araç ihtiyacı ayrıca %15 artırır.

Radyatörün metre başına gücü

Panel radyatörler panel ve konvektör sayısına göre adlandırılır: PK tek panel, PKP tek panel tek konvektör, PKKP çift panel çift konvektör anlamına gelir. Aynı yükseklikte daha fazla panel ve konvektör, metre başına daha fazla ısı demektir. 600 mm yüksekliğindeki radyatörler için kataloglarda kabaca şu aralıklar görülür:

• PK: yaklaşık 700–1.000 W/m
• PKP: yaklaşık 1.000–1.300 W/m
• PKKP: yaklaşık 1.400–2.000 W/m

Bu değerlerin geniş olmasının nedeni, kataloglardaki gücün belirli bir su sıcaklığına göre verilmesidir. Eski tip 90/70 °C sistemlere göre verilen değerler, yoğuşmalı kombilerle çalışan daha düşük sıcaklıktaki (örneğin 70/50 °C) sistemlerde önemli ölçüde düşer. Bu nedenle radyatör tipini seçtikten sonra üreticinin kataloğunda sisteminizin su sıcaklığına karşılık gelen değeri girmeniz önerilir.

Örnek hesaplama

İstanbul'da orta yalıtımlı bir binada 4 × 5 metrelik, 2,6 metre tavan yüksekliğine sahip bir oda için PKKP radyatör seçilecek. Katalog değeri 1.600 W/m olarak alınsın.

• Oda hacmi: 4 × 5 × 2,6 = 52 m³
• Isı ihtiyacı: 52 × 40 = 2.080 W (yaklaşık 1.789 kcal/saat)
• Petek boyu: 2.080 ÷ 1.600 = 1,3 m → 130 cm PKKP

Aynı oda için PKP tip (1.150 W/m) seçilirse 2.080 ÷ 1.150 = 1,81 m, yani 190 cm radyatör gerekir. Oda soğuk bölgede ve yalıtımsız bir binada köşe oda olsaydı ihtiyaç 52 × 65 × 1,15 = 3.887 W'a çıkar; PKKP ile 2,43 metre radyatör gerekir. Bu durumda toplam boyu iki radyatöre bölmek daha iyi bir ısı dağılımı sağlar.

Mevcut peteğim yeterli mi?

Bir odanın kışın yeterince ısınmadığını düşünüyorsanız önce mevcut radyatörün tipini ve boyunu ölçün. Panel sayısı radyatörün yan tarafından bakıldığında kolayca görülür; konvektörler ise paneller arasındaki zikzak saclardır. Aracın hesapladığı boy ile mevcut radyatör boyunu karşılaştırın. Mevcut radyatör belirgin şekilde kısaysa daha uzun ya da daha fazla panelli bir modelle değiştirmek çözüm olabilir. Ancak radyatör boyu yeterli görünüyorsa sorun başka bir yerde olabilir: tesisatta hava kalması, peteğin üst kısmının soğuk olması, kirlenmiş tesisat suyu, kombinin düşük sıcaklığa ayarlı olması veya dengesiz vana ayarları sık rastlanan nedenlerdir. Bu durumlarda önce peteklerin havasını almak ve tesisatı bir ustaya kontrol ettirmek, radyatör değiştirmekten daha ucuz bir başlangıçtır.

Uygulama ipuçları

• Yerleşim: Radyatörü pencere altına yerleştirmek, camdan inen soğuk havayı karşılar ve odada daha dengeli bir sıcaklık sağlar.
• Mobilya ve perde: Radyatörün önünü kapatan kalın perde ve kanepeler ısı verimini belirgin şekilde düşürür.
• Kombi kapasitesi: Evdeki tüm odaların ısı ihtiyaçlarının toplamı, kombinin ısıtma kapasitesini aşmamalıdır.
• Termostatik vana: Her radyatöre termostatik vana takmak, fazla ısınan odalarda gereksiz tüketimi önler.

Bu hesaplama yaklaşık bir ön boyutlandırmadır. Yeni tesisatlarda ve tadilatlarda kesin radyatör seçimi, TS 825 ve TS EN 12831 esaslarına göre yapılan ısı kaybı hesabıyla belirlenmelidir.

İlgili hesaplamalar

Yaz için soğutma kapasitesini klima BTU hesaplama aracıyla, elektrikli ısıtıcıların aylık maliyetini elektrik tüketimi hesaplama aracıyla bulabilirsiniz. Yalıtım ve tadilat masrafını taksitlendirmeyi düşünüyorsanız kredi hesaplama aracına bakabilirsiniz.