Kötüniyet Tazminatı Hesaplama

Kötüniyet tazminatı nedir?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesine göre işveren, belirsiz süreli iş sözleşmesini fesih hakkını kötüye kullanarak sona erdirirse işçiye, bildirim süresine ait ücretin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı öder. Kanun, işçinin sendikaya üye olması veya şikâyet yoluna başvurması gibi nedenlerle işten çıkarılmasını kötüye kullanmaya örnek olarak sayar. Yargı kararlarında; işçinin yasal hakkını talep etmesi, bir başkasına yer açmak amacıyla işten çıkarılması veya kıdem tazminatına hak kazanmasına çok az kala sözleşmesinin feshedilmesi de kötüniyet olarak değerlendirilmiştir.

Kimler kötüniyet tazminatı isteyebilir?

Kötüniyet tazminatı, iş güvencesi kapsamında olmayan işçiler içindir. İş güvencesinden yararlanmak için işyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışması ve işçinin en az 6 aylık kıdeminin bulunması gerekir. Bu şartları sağlayan işçi, fesih kötü niyetli olsa bile kötüniyet tazminatı değil, işe iade davası açma yolunu kullanır. Dolayısıyla kötüniyet tazminatı en çok 30'dan az işçinin çalıştığı işyerlerinde veya 6 aydan kısa süre çalışmış işçilerde gündeme gelir.

Kötü niyeti ispat yükü işçidedir. Tanık, yazışma ve fesih tarihine yakın olaylar gibi deliller önemlidir.

Nasıl hesaplanır?

Önce çalışma sürenize göre yasal bildirim (ihbar) süresi belirlenir:

Yargıtay uygulamasına göre hesaplamada, düzenli olarak ödenen yemek, yol, prim gibi ek ödemelerin eklendiği giydirilmiş brüt ücret esas alınır.

Günlük giydirilmiş ücret = (Aylık brüt ücret + Düzenli ek ödemeler) ÷ 30 Bildirim süresi ücreti = Günlük ücret × Bildirim süresi (gün) Kötüniyet tazminatı = Bildirim süresi ücreti × 3

İşveren fesihte bildirim süresine de uymamışsa, kanun gereği kötüniyet tazminatına ek olarak ayrıca ihbar tazminatı da ödenir.

Örnek hesaplama

1 Şubat 2023'te işe girip 15 Nisan 2026'da işten çıkarılan, aylık brüt ücreti 40.000 TL ve düzenli ek ödemeleri 5.000 TL olan bir işçi düşünelim:

• Çalışma süresi 3 yıl 2 ay 14 gün olduğu için bildirim süresi 8 hafta, yani 56 gündür.
• Günlük giydirilmiş ücret: 45.000 ÷ 30 = 1.500 TL
• Bildirim süresi ücreti: 1.500 × 56 = 84.000 TL
• Brüt kötüniyet tazminatı: 84.000 × 3 = 252.000 TL
• Fesih bildirimsiz yapıldıysa ayrıca 84.000 TL brüt ihbar tazminatı; toplam brüt alacak 336.000 TL

Vergilendirme konusunda not

Kötüniyet tazminatının hangi vergilere tabi olduğu uygulamada tartışmalıdır. Damga vergisi kesileceği konusunda genel bir kabul vardır; gelir vergisi kesilip kesilmeyeceği ise ödemenin niteliğine, mahkeme kararıyla ödenip ödenmediğine ve idarenin yorumuna göre değişebilir. Bu nedenle aracımız iki tahmin gösterir: Yukarıdaki örnekte yalnızca damga vergisi (1.912,68 TL) kesilirse net tutar 250.087,32 TL, buna ek olarak %15 gelir vergisi de kesilirse 212.287,32 TL olur. Kesin uygulama için bir mali müşavire veya avukata danışmanızı öneririz.

• Zamanaşımı: Kötüniyet tazminatı talepleri için 5 yıllık zamanaşımı süresi uygulanır.
• Arabuluculuk: Tazminat için dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekir.

Kötüniyet tazminatı ile işe iade arasındaki fark

İş güvencesi kapsamındaki bir işçi, geçerli bir neden olmadan işten çıkarıldığında kötüniyet tazminatı yerine işe iade davası açar. Mahkeme feshin geçersizliğine karar verir ve işveren işçiyi işe başlatmazsa, işçiye en az 4 en çok 8 aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı ve dava süresince çalışmadığı süre için en çok 4 aya kadar ücret ödenir (İş Kanunu md. 21). İşe iade davası için fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir.

Bu nedenle işten çıkarıldığınızda önce iş güvencesi kapsamında olup olmadığınızı belirlemelisiniz. Aracımız, işyerinde 30 veya daha fazla işçi çalıştığını işaretlediğinizde ve kıdeminiz 6 ayı aştığında bu konuda sizi uyarır. İşçi sayısı hesaplanırken işverenin aynı iş kolundaki tüm işyerlerinde çalışanlar birlikte dikkate alınır; bu yüzden küçük bir şubede çalışıyor olmanız, iş güvencesi kapsamı dışında olduğunuz anlamına gelmeyebilir.

Bu araç bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Feshin kötü niyetli olup olmadığına mahkeme karar verir. Kendi durumunuz için bir iş hukuku avukatına danışın.

İlgili hesaplamalar

Bildirim süresine uyulmadıysa ihbar tazminatı hesaplama, en az bir yıl çalıştıysanız kıdem tazminatı hesaplama aracıyla diğer alacaklarınızı hesaplayabilirsiniz. İşsiz kaldıysanız işsizlik maaşı hesaplama aracına da göz atın.