Rapor Parası Hesaplama (Geçici İş Göremezlik Ödeneği)

Rapor parası nedir?

Hastalık, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle doktor raporu alıp çalışamadığınız günlerde işvereniniz kural olarak ücret ödemez. Bu günlerin gelir kaybını SGK, geçici iş göremezlik ödeneği adıyla karşılar. Halk arasında "rapor parası" denen bu ödeme, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 18. maddesine dayanır ve doğrudan sizin banka hesabınıza ya da PTT'ye yatırılır.

Kimler, hangi şartla alır?

• İş kazası ve meslek hastalığı: Prim gün şartı aranmaz. İşe ilk girdiğiniz gün kaza geçirseniz bile ödenek raporun ilk gününden itibaren ödenir.
• Hastalık: Raporun başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekir. Ödenek, iş göremezliğin üçüncü gününden itibaren başlar; ilk iki gün için SGK ödeme yapmaz.
• Rapor uzatmaları: Raporunuz ara vermeden uzatılırsa uzatma için ilk iki gün yeniden düşülmez; kesinti yalnızca kesintisiz rapor döneminin başında uygulanır.

Rapor parası nasıl hesaplanır?

Önce günlük kazanç bulunur. Kanunun 17. maddesine göre günlük kazanç, rapordan önceki 12 ay içindeki son 3 aya ait prime esas kazançlar toplamının, aynı süredeki prim gün sayısına bölünmesiyle hesaplanır. Bu tutar prime esas kazanç üst sınırının günlük karşılığını aşamaz. Ardından tedavi şekline göre oran uygulanır:

Günlük kazanç = Son 3 ayın brüt kazanç toplamı ÷ Son 3 aydaki prim günü Ayakta tedavide günlük ödenek = Günlük kazanç × 2/3 Yatarak tedavide günlük ödenek = Günlük kazanç × 1/2 Rapor parası = Günlük ödenek × Ödenek verilen gün

Yatarak tedavide oranın daha düşük olmasının nedeni, hastanede yatış süresince bakım ve beslenme giderlerinin sağlık sigortası tarafından karşılanmasıdır.

Günlük kazanç, son üç ayda fiilen bildirilen prim gün sayısına bölünerek bulunur. Örneğin ücretsiz izin veya önceki bir rapor nedeniyle son üç ayda 90 yerine 75 gün prim bildirildiyse, bu üç ayın kazanç toplamı 75'e bölünür. Böylece eksik günler günlük kazancınızı haksız yere düşürmez. Aracımızdaki "Bu 3 aydaki prim gün sayısı" alanı bu durum içindir; bordronuzdaki gün sayılarını toplayarak yazabilirsiniz.

Örnek hesaplama

Son üç ayda toplam 120.000 TL brüt kazanan ve bu sürede 90 gün primi bulunan bir çalışan, hastalık nedeniyle 10 günlük ayakta tedavi raporu almış olsun:

• Günlük kazanç: 120.000 ÷ 90 = 1.333,33 TL
• Ayakta tedavi ödeneği: 1.333,33 × 2/3 = 888,89 TL
• Hastalık raporu olduğu için ilk 2 gün ödenmez; ödenek 8 gün için verilir.
• Rapor parası: 888,89 × 8 = 7.111,12 TL

Aynı çalışanın raporu bir iş kazası nedeniyle verilmiş olsaydı 10 günün tamamı ödenir ve tutar 8.888,90 TL olurdu. Hastanede yatarak tedavi gördüğü günler için ise günlük ödenek 666,67 TL'ye düşerdi.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Maaştan kesinti: İşveren, raporlu günler için maaşınızdan o günlerin ücretini kesebilir. Bordronuzdaki eksik gün sayısı bu günleri gösterir. Toplu iş sözleşmesi veya işyeri uygulaması gereği bazı işverenler maaşı tam öder; bu durumda ödenek işverene aktarılabilir.
• İşveren onayı: Ödemenin yapılabilmesi için işverenin, raporlu sürede çalışmadığınızı e-Bildirge sistemi üzerinden onaylaması gerekir. Onay gecikirse ödeme de gecikir.
• Raporlu günde çalışmak: Raporlu olduğunuz günlerde çalışırsanız o günler için ödenek alamazsınız.
• Ödeme sorgulama: Hak edilen tutarı e-Devlet'teki "Rapor Ödeme" hizmetinden takip edebilirsiniz.

Rapor parası maaş kaybını ne kadar karşılar?

Raporlu olduğunuz günlerde işvereniniz o günlerin ücretini maaşınızdan keser ve SGK'ya bu günleri "istirahat" nedeniyle eksik gün olarak bildirir. Rapor parası bu kaybın tamamını değil, bir kısmını karşılar. Örneğin aylık brüt ücreti 40.000 TL olan bir çalışanın günlük brüt ücreti 1.333,33 TL'dir. 10 günlük hastalık raporunda işveren 10 günlük brüt ücreti (13.333,33 TL) keser; buna karşılık SGK yukarıdaki örnekte olduğu gibi 7.111,12 TL öder. Ancak rapor parasından vergi ve prim kesilmediği, maaştan kesilen tutar ise brüt olduğu için gerçek net kayıp brüt farktan daha küçüktür.

Raporlu günler için prim ödenmediğinden bu günler emeklilik prim gününüze eklenmez. Uzun süreli raporlarda bu durumu göz önünde bulundurmak gerekir.

Bu araç bilgilendirme amaçlı bir tahmin sunar. Kesin tutar, SGK kayıtlarındaki prime esas kazançlara ve rapor kayıtlarına göre SGK tarafından hesaplanır.

İlgili hesaplamalar

Rapor kesintisinin net maaşınıza etkisini görmek için brütten nete maaş hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Rapor sürenizin kaç gün olduğunu bulmak için iki tarih arası gün hesaplama, doğum nedeniyle izne çıkacaksanız doğum izni hesaplama aracına bakabilirsiniz.